Sigaraya vergi zammı mı geliyor?

Yılın ilk 5 ayında Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) yüzde 12,92 olarak gerçekleşti. Ekonomistlerin Haziran verisiyle birlikte 6 aylık ÜFE'nin yüzde 15'e ulaşacağı yönündeki beklentisi doğrultusunda, sigaraya temmuz ayında otomatik vergi zammı geliyor. Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), yasaya göre her 6 ayda bir ÜFE oranında artırılıyor. Bu kapsamda sigarada ÖTV oranı da yüzde 15 artacak. Artışla birlikte sigara fiyatlarına en az 8, ortalama 10 lira zam yapılması bekleniyor.

Zam sonrası, en çok satan 3 büyük üreticinin piyasadaki en ucuz sigarası 70 liradan 80 liraya, orta fiyat segmentindeki sigaralar ise 80 liradan 90 liraya yükselecek.

Vergi Yükü 65 Liraya Dayanacak

Sigaradaki vergi sistemi oldukça karmaşık. Şu anda sigara üzerinden alınan ÖTV, yüzde 50 oranındaki nispi verginin yanı sıra iki ayrı sabit tutarı da içeriyor: maktu ve asgari maktu vergi. Özellikle asgari maktu vergi dikkat çekici çünkü sigara başına alınabilecek en düşük ÖTV bu tutardan aşağıya düşemiyor. Şu anda dal başına 1,8313 TL olan bu vergi, 20’li bir pakette 36,62 TL’ye denk geliyor. Temmuz itibarıyla yüzde 15'lik artışla bu rakam 42,11 TL’ye yükselecek.

Ancak bu artış tek başına değil. Maliye, asgari maktu tutarın, perakende satış fiyatının en az yüzde 50’sine denk gelmesini şart koşuyor. Bu durumda 42,11 TL’lik asgari vergiye göre, paketin en az 84,22 TL’ye satılması gerekiyor.

Maktu vergi de artıyor. Mart ayında 8,39 TL’den 10,50 TL’ye çıkarılan bu vergi, Temmuz zammıyla birlikte 12,07 TL olacak. Böylece asgari maktu (42,11 TL) ile maktu verginin (12,07 TL) toplamı 54,18 TL’ye çıkacak. Üzerine bir de yüzde 20 KDV eklendiğinde toplam vergi yükü en az 64,94 TL’yi bulacak.

Fiyatlara Yansıması Azaldı

Mart ayında Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile sigara üzerindeki sabit maktu vergi 10,50 TL’ye çıkarılırken, oransal (nispi) vergi yüzde 53,5’ten yüzde 50’ye düşürülmüştü. Bu adım, 2024 yılında enflasyonla mücadele kapsamında yapılan vergi düzenlemelerinin bir devamı olarak görülüyor.

Söz konusu adımlar sayesinde, vergi kaynaklı maliyet artışlarının fiyatlara çarpan etkisi azaldı. Önceden 1 TL’lik bir maliyet artışı sigara fiyatına 7,5 TL olarak yansırken, bu çarpan şimdi 3,8’e düşmüş durumda. Böylece tüketicinin karşılaştığı zam oranı da görece daha sınırlı kalıyor.

Yasal Dayanak: 4760 Sayılı Kanun

Bu artışlar 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun 12. maddesinin 3. fıkrasına dayanıyor. Kanunun ilgili maddesi uyarınca; tütün mamulleri ve alkollü içkilerde uygulanan maktu ve asgari maktu vergi tutarları, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından ilan edilen ÜFE oranında, ocak ve temmuz aylarında otomatik olarak güncelleniyor. Bu da her 6 ayda bir sigara fiyatlarına vergi kaynaklı zam anlamına geliyor.