Yapı Denetimde Yeni Yaklaşım: Depreme Karşı Güvenli Bina İçin Süreçler ve Kurallar
Gülistan Yılmaz’ın sunumuyla Radyo Radar’da yayınlanan “İşin Uzmanı” programının bu haftaki konuğu inşaat mühendisi Muhammed Selman Gülsağır oldu. Programda yapı denetim sistemi, deprem yönetmeliği, binanın ömrü, Kayseri özelindeki yapı stoku, kentsel dönüşüm süreçleri, mühendislik mesleği ve sektöre ilişkin pek çok ayrıntı ele alındı.
Kayserim.net · kayserim.net
· Güncellendi:
Konuğun Tanıtımı ve Mesleki Geçmişi
Programın başında Gülsağır kendini tanıttı. 2017 yılında Nuh Naci Yazgan Üniversitesi’nden mezun olduğunu, evli ve iki çocuk babası olduğunu ve 2020’den bu yana İlterş Yapı Denetim’in kurucu ortaklarından biri olarak yapı denetim alanında faaliyet gösterdiğini aktardı.
Yapı Denetim Nedir ve Neden Gerekli?
Gülsağır, yapı denetimin herkesin inşaattan, projeden ve statikten anlamak zorunda olmadığı gerçeğinden doğduğunu belirtti. Arsa sahiplerinin inşaat projelerini kontrol etmek üzere müteahhitleri denetlemenin amacıyla oluşturulan sistemin, proje aşamasından meskene kadar devam eden bir denetim mekanizması olduğunu açıkladı.
Yapı Denetim Firması Kuruluş Şartları
Programda, yapı denetim kuruluşu kurmak için gereken şartlar detaylandırıldı. Firmaların yalnızca mimar, inşaat mühendisi, makine mühendisi veya elektrik mühendisi tarafından kurulabileceği belirtildi. Kayseri örneğinde 63 firmanın kontenjanının dolduğu, bu nedenle yeni firmaların kurulumunun ancak sırayla yapılabildiği vurgulandı. Ayrıca çekirdek personelin (mimar, mühendis vb.) bulunmasının zorunlu olduğu ifade edildi.
Denetim Faaliyetlerinde İşbirliği
Gülsağır, yapı denetim firmaları dışındaki hizmet alanlarının da önemine değindi. Harita mühendisleri, jeoloji ve jeofizik mühendisleri gibi uzmanlarla hizmet alımının sürdüğünü belirtti. Beton ve demir numuneleri konusunda ise yapı laboratuvarlarıyla işbirliği yürütüldüğünü ifade etti.
Yapı Denetim Firmalarının Denetlenmesi
Yapı denetim firmalarının da denetime tabi olduğunu söyleyen Gülsağır, yapı denetim izin belgesinin Çevre Şehircilik Bakanlığı’ndan alındığını, bu nedenle şantiyelerinin ve ofislerinin yılda en az sekiz defa denetlendiğini aktardı. Bu durumun denetim mekanizmasının sadece saha ile sınırlı kalmadığını gösterdiğini ifade etti.
Deprem Gerçeği ve Yapı Denetimin Rolü
2019 deprem yönetmeliğinin güncellenmesiyle birlikte yapı denetim sisteminin geliştiğini belirten Gülsağır, mevcut sisteme göre yapı denetimli binaların büyük çoğunluğunun (örneğin %99) son depremde ayakta kaldığını söyledi. Ancak eski yapı stoklarının bu sistemin dışında kaldığını belirterek, yeni yapı stoğuna ulaşmanın önemine dikkat çekti.
Yönetmelik ve Sahadaki Uygulama Uyumu
Gülsağır, yönetmeliklerin kağıt üzerinde önemli olduğunu ancak sahadaki uygulamalarla bu kuralların birebir eşlenmesinin zaman zaman güç olabileceğini belirtti. Eski binaların tasarım ve malzeme kalitesinin yeni düzenlemelere göre geride kaldığını ifade etti.
Binaların Ömrü ve Yenileme Zorunluluğu
Programda, bir binanın statik ömrünün ortalama 50 yıl olduğu, bununla birlikte bu sürenin 30–35 yıllarına denk gelen dönemde yenilenme çalışmalarının başlaması gerektiği vurgulandı. Bu sürecin özellikle deprem riskinin azaltılması açısından kritik olduğu belirtildi.
Kayseri Özelinde Yapı Stoku ve Risk Algısı
Kayseri’deki yapı stokunun özellikle eski yerleşim bölgelerinde riskli olduğunu söyleyen Gülsağır, bu binaların yenilenmesi gerektiğini vurguladı. Deprem sonrası hasar tespiti yapılan binaların çoğunun eski yapılar olduğunu, bu nedenle yeni yapıların teşvik edilmesi gerektiğini belirtti.
Bireysel Kentsel Dönüşüm Süreci
Vatandaşların bireysel olarak kentsel dönüşüme başvurabileceğini söyleyen Gülsağır, riskli yapı tespiti yapan firmalar ve üniversiteler tarafından süreçlerin yürütülebileceğini ifade etti. Eski yapıların yıkımının nispeten kolay olduğunu, ancak yeniden inşa sürecinin bazen zorlayıcı olabildiğini aktardı.
Yapı Denetim Firmalarının Bağımsızlığı Tartışması
Yapı denetim sistemindeki havuz sisteminin, müteahhit ile denetim firması arasındaki ekonomik ilişkiyi ortadan kaldırdığını belirten Gülsağır, bu sistem sayesinde denetim sürecinin daha eşit ve tarafsız yürütüldüğünü söyledi. Ayrıca 500 metrekarenin altındaki yapılar için bu sistemin dışında kalma düzenlemesinin bulunduğunu aktardı.
Kırsal ve Merkezde Denetim Farklılıkları
Kırsal ve merkez bölgelerde yapı denetimine tabi olma sınırlarının farklı olduğuna dikkat çeken Gülsağır, örneğin merkezde 200 m² altı yapıların denetime tabi olmadığını, kırsalda ise bu sınırın 500 m² olduğunu ifade etti. Denetimli yapıların tercih edilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.
Depremde Kritik Aşamalar: Proje, Malzeme, İşçilik ve Zemin
Bir binanın depremde ayakta kalmasında tüm faktörlerin önemli olduğunu söyleyen Gülsağır, proje, malzeme, işçilik ve zemin analizinin bir zincirin ayrılmaz parçaları olduğunu vurguladı. Sadece tek bir etkenin yeterli olmadığını belirtti.
Vatandaşın Yapı Denetim Sürecindeki Rolü
Vatandaşların yapı denetim sürecinde doğrudan etkili olmasa da denetim mekanizmasını takip edebileceğini ifade eden Gülsağır, özellikle 2019 sonrası yapı denetim hizmeti almış binaların tercih edilmesinin önemine dikkat çekti.
İmar Affı ve Yapı Denetimi İlişkisi
İmar affının yapı denetim açısından olumsuz etkilerini değerlendiren Gülsağır, bu düzenlemenin teknik inceleme yapılmadan binaların kayda geçmesini sağlayarak denetim sürecini zayıflatabileceğini belirtti. Bu uygulamanın mesleki motivasyonu olumsuz etkilediğini söyledi.
Fay Hatlarına Yakın Bölgelerde Planlama ve Denetim
Kayseri gibi aktif fay hatlarına yakın şehirlerde yapılaşmanın planlanmasının önemine değinen Gülsağır, zemin yapısına uygun projelendirmenin öncelik olması gerektiğini, ancak doğru mühendislik uygulamaları ile her tür yapının inşa edilebileceğini söyledi.
Kat Yüksekliği ve Deprem Performansı
Yatay veya dikey mimarinin deprem açısından fark yaratmadığını söyleyen Gülsağır, kritik olanın yapının uygun mühendislik hizmeti alıp almadığı olduğunu ifade etti. Kat sayısından çok denetim ve mühendislik kalitesinin belirleyici olduğuna dikkat çekti.
İyi Mühendislik Hizmeti Nasıl Anlaşılır?
Gülsağır, yapı denetim sisteminin 2019 sonrası güncellenen havuz sistemi ve deprem yönetmeliğiyle entegre olduğunu belirtti. Bu nedenle 2019 sonrası yapı denetiminden geçmiş binaların güvenilir tercih edilebileceğini söyledi.
Deprem Öncesi ve Denetim Odaklılık
Türkiye’de yapı denetiminin deprem öncesi riskleri azaltma üzerine odaklandığını söyleyen Gülsağır, bu denetimlerin standartlara uygunluk kontrolüne dayandığını ve mühendislik hizmetinin bu süreçte kritik olduğunu söyledi.
Sonradan Müdahale ve Denetim Sorumluluğu
Yapı denetim hizmeti almış binalarda sonradan müdahale edildiğinde denetim sorumluluğunun ortadan kalktığını belirten Gülsağır, bu durumun denetim sonrası yapı güvenliği açısından etkilerinin olabileceğini aktardı.
Tekrar Denetim Önerisi
Bakanlık nezdinde yapıların belirli periyotlarla tekrar denetlenmesine ilişkin bir önerinin olduğunu söyleyen Gülsağır, bu düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde binaların tekrar kontrol edileceğini belirtti.
Yangın Merdivenleri ve Yönetmelikler
Yangın merdivenleri ve diğer yönetmeliklerin denetim sorumluluğunun yapı denetimi tarafından projeler incelenirken üstlenildiğini söyleyen Gülsağır, mimari projelerde bu unsurların dikkate alındığını belirtti.
İnşaat Mühendisliği Bölümü ve Çalışma Alanları
Programın sonunda Gülsağır, inşaat mühendisliği eğitimini ve çalışma sahalarını açıkladı. Üniversite öğrencilerinin saha tecrübesi kazanmasının önemine değindi ve yapı denetim, şantiye şefi, proje müellifi, kamu ve laboratuvar alanları gibi geniş çalışma yelpazesinden bahsetti.
Mezuniyet Sonrası İş Bulma ve Arz- Talep Dengesi
İnşaat mühendisliği mezunlarının iş bulma süreçlerini değerlendiren Gülsağır, arz-talep dengesinin sektörde maaş ve istihdam üzerinde etkili olduğunu söyledi. Kotaların mezun sayısını azalttığını ve uzun vadede mesleğin değerinin artacağını belirtti.
İçin Tavsiyeler
Gülsağır, gençlerin sektörde öne çıkabilmek için sadece eğitimle yetinmemeleri, iletişim ve özgüven gibi kişisel beceriler geliştirmeleri gerektiğini vurguladı.
Programın Kapanışı
Bu haber kayserim.net’ten
Kaynak: Kayserim.net · Güncelleme: 19 Ocak 2026 Pazartesi 14:03





