“Hak Aramaktan Korkuyoruz”: Tüketici Gerçeği Sivil Toplum’da Masaya Yatırıldı
Sivil Toplum programında bu hafta, tüketici hakları ve Türkiye’de hak arama bilincinin geldiği nokta kapsamlı biçimde ele alındı. Programın sunuculuğunu Duygu Sarınca üstlenirken, stüdyo konuğu Tüketiciler Birliği Genel Başkanı Mahmut Şahin oldu.
Kayserim.net · kayserim.net
· Güncellendi:
Sivil Toplum Programında Gündem: Tüketici Bilinci ve Hak Arama Kültürü
Program boyunca tüketici haklarının yalnızca yasal bir metin olarak değil, günlük hayatın doğrudan bir parçası olduğu vurgulandı. Hak aramanın “çekinilen” bir davranış haline gelmesinin Türkiye’de yaygın bir sorun olduğu ifade edildi.
“İnsanlar Önce Hakkının Yendiğini Bilmeli”
Mahmut Şahin, tüketici haklarının kullanılmamasının temel nedeninin bilgisizlik olduğuna dikkat çekti. İnsanların büyük bir bölümünün hakkının yendiğinin farkında olmadığını belirten Şahin, bilenler arasında dahi başvuru yapma oranının son derece düşük olduğunu söyledi.
Hak aramanın toplumda yanlış algılandığını vurgulayan Şahin, vatandaşların en basit itirazı bile “başına iş almak” olarak gördüğünü ifade etti. Bu durumun, haksız uygulamaların yaygınlaşmasına zemin hazırladığı dile getirildi.
Batı ile Türkiye Arasındaki Fark: Yaptırım Sorunu
Programda, gelişmiş ülkelerle Türkiye arasındaki en temel farklardan birinin yaptırım mekanizması olduğu vurgulandı. Batı ülkelerinde satıcıların tüketiciyi mağdur etmeye cesaret edemediğini belirten Şahin, Türkiye’de ise cezaların caydırıcı olmamasının haksız uygulamaları artırdığını söyledi.
Kanunların açık olmasına rağmen uygulanmadığına dikkat çekilerek, “kanun var ama korku yok” ifadesi öne çıktı.
Hakem Heyetlerine Başvuru Oranları Alarm Veriyor
Mahmut Şahin’in paylaştığı verilere göre, 2014 yılında tüketici hakem heyetlerine yapılan başvuru sayısı 5,5 milyon iken, bu rakam 2025 yılında yaklaşık 900 bine düştü. Oysa aynı dönemde tüketici işlemlerinin katlanarak arttığına dikkat çekildi.
Bu düşüşün bilinçli düzenlemelerle gerçekleştiği ifade edilirken, hak arama yollarının fiilen zorlaştırıldığı görüşü dile getirildi.
“3 Kuruş İçin Uğraşmam” Anlayışı Büyük Kayıplara Yol Açıyor
Programda sıkça vurgulanan konulardan biri de küçük meblağlar için hak aranmaması oldu. Şahin, “100 lira, 200 lira için uğraşmam” anlayışının sistematik haksız kazançların önünü açtığını söyledi.
Tek tek bakıldığında önemsiz görünen bedellerin, milyonlarca işlemde devasa haksız kazançlara dönüştüğü ifade edildi.
Tüketicinin Dört Temel Seçimlik Hakkı
Programda tüketicilerin sahip olduğu dört temel hak ayrıntılı şekilde anlatıldı:
Ayıpsız misliyle değişim
Ücret iadesi
Ayıp oranında bedel indirimi
Ücretsiz onarım
Mahmut Şahin, özellikle “bedel indirimi” hakkının neredeyse hiç kullanılmadığını, oysa birçok durumda en pratik ve hakkaniyetli çözümün bu olduğunu belirtti.
Hakem Heyetlerinde Karar Sorunu ve Denetimsizlik
Hakem heyetlerinde görev yapan bazı birimlerin dosyaları yüzeysel incelediği, kopyala-yapıştır kararlarla ciddi mağduriyetlere yol açıldığı ifade edildi. Şahin, hatalı karar örnekleri üzerinden sistemdeki denetim eksikliğine dikkat çekti.
Görevini titizlikle yapan kamu görevlilerinin ayrı tutulduğu ancak genel tabloda ciddi bir standart sorunu olduğu dile getirildi.
İlçe Hakem Heyetleri Kapanıyor: Yeni Dönem Nasıl Olacak?
Programda, ilçe tüketici hakem heyetlerinin kademeli olarak kapatılacağı, tüm başvuruların Ticaret İl Müdürlükleri bünyesinde toplanacağı bilgisi paylaşıldı. Bu değişikliğin uygulama birliği sağlaması açısından olumlu olabileceği ifade edildi.
Yeni sistemde heyet sayısının azalmayacağı, sadece merkezi bir yapı altında yeniden organize edileceği belirtildi.
Güzellik Merkezleri Uyarısı: “Taksit” Tuzağı
Programın dikkat çeken bölümlerinden biri de güzellik merkezlerine yönelik uyarılar oldu. Şahin, birçok merkezde “taksit” vaadiyle vatandaşların kredi kartı limitlerinin yükseltildiğini ve tek çekim işlem yapıldığını anlattı.
Vatandaşların telefonlarının alınarak internet bankacılığı üzerinden işlem yapılmasının hem hukuka hem de kişisel verilerin korunmasına aykırı olduğu vurgulandı.
Vergi Usulsüzlüğü ve Denetimsizlik Eleştirisi
Güzellik merkezlerinde IBAN üzerinden farklı kişilere ödeme alındığına dikkat çekilerek, bunun açık bir vergi usulsüzlüğü olduğu ifade edildi. Bu alandaki denetimsizliğin ciddi bir kamu zararı doğurduğu belirtildi.
Şahin, vergi daireleri, emniyet ve sağlık müdürlüklerinin koordineli denetim yapması gerektiğini söyledi.
Kredi Kartı Komisyonları ve Araç Muayene Örnekleri
Programda kredi kartıyla tek çekim ödemelerde komisyon alınmasının açıkça yasak olduğu hatırlatıldı. Buna rağmen birçok kurumun bu uygulamayı sürdürdüğü ifade edildi.
Araç muayene istasyonları örneği üzerinden, küçük meblağlar için dahi icra yoluna gidilmesinin caydırıcılık sağladığı vurgulandı.
Yüksek Faturaların Gizli Nedeni: Yanlış Abonelikler
Doğalgaz ve elektrik faturalarının yüksek gelmesinin önemli nedenlerinden birinin, binalardaki aboneliklerin hâlâ müteahhit adına olması olduğu açıklandı. Ticari tarife üzerinden faturalandırılan binalarda vatandaşların ciddi mağduriyet yaşadığı belirtildi.
Aboneliklerin bina yönetimi adına alınması halinde faturaların yüzde 50’den fazla düşebileceği ifade edildi.
Enerji Verimliliği Kanunu Uygulanmıyor
Enerji verimliliği ve yalıtım zorunluluğuna rağmen birçok binanın hâlâ yalıtımsız olduğu belirtildi. Kanun olmasına rağmen yaptırım uygulanmamasının, enerji kaybını ve faturaları artırdığı vurgulandı.
Devlet binalarının dahi bu kurallara uymadığı eleştirisi programda sert ifadelerle dile getirildi.
“Biz Sorun Çözmekten Çok Sorun Olmadan Önlemeyi Hedefliyoruz”
Mahmut Şahin, Tüketiciler Birliği’nin temel yaklaşımının sorun yaşandıktan sonra değil, sorun yaşanmadan önce vatandaşları bilgilendirmek olduğunu söyledi.
Son yıllarda sözleşme yapmadan önce danışan tüketicilerin sayısının arttığı belirtilirken, bunun en sevindirici gelişme olduğu ifade edildi.
Gönüllülük Vurgusu: “Bağımsız Olduğumuz İçin Konuşabiliyoruz”
Programın sonunda Şahin, Tüketiciler Birliği’nin hiçbir kamu kaynağı ya da fon kullanmadan tamamen gönüllülük esasına göre çalıştığını vurguladı. Bu sayede hiçbir baskı altında kalmadan eleştiri yapabildiklerini ifade etti.
Sivil toplumda “iyilikte rekabet” eksikliğine dikkat çekilerek, daha fazla gönüllünün bu alana yönelmesi çağrısı yapıldı.
Sivil Toplum’dan Net Mesaj: Bilinç Olmadan Hak Olmaz
Program, hak aramanın bir cesaret değil, temel bir yurttaşlık görevi olduğu vurgusuyla sona erdi. Bilinçli tüketicinin hem kendini hem de toplumu koruyacağı ifade edildi.
Sivil Toplum programı, bu bölümüyle tüketici hakları konusunda kapsamlı bir farkındalık oluşturmayı hedefleyen güçlü mesajlar verdi.
Bu haber kayserim.net’ten
Kaynak: Kayserim.net · Güncelleme: 23 Ocak 2026 Cuma 12:05





