Oruç Psikolojiyi Nasıl Şekillendiriyor?
Kayseri Radar ve 91.8 Radyo Radar ortak canlı yayınında her cuma dinleyiciyle buluşan “Psikoloji Saati” programında bu hafta oruç, öz denetim ve ruh sağlığı konusu ele alındı. Programın sunuculuğunu Merve Esersoy üstlenirken, konuğu Psikolog Dicle Şimşek oldu. Yayında modern yaşamın hız ve tüketim odaklı yapısı ile orucun sabır ve erteleme temelli yaklaşımı karşılaştırıldı; orucun psikolojik sağlamlık üzerindeki etkileri bilimsel çerçevede değerlendirildi.
Kayserim.net · kayserim.net
· Güncellendi:
Programda özellikle öfke kontrolü, haz erteleme becerisi, kaygı yönetimi, bağımlılıklar ve toplumsal aidiyet konuları detaylı şekilde ele alındı.
Modern Dünyanın “Tüket” Mesajına Karşı Oruç Disiplini
Programın başlangıcında modern çağın bireye sürekli “hemen şimdi tüket” mesajı verdiği vurgulandı. Psikolog Dicle Şimşek, günümüz insanının anlık hazza yöneldiğini ve sabırsızlık eğiliminin arttığını ifade etti.
Oruç ibadetinin ise tam tersine bireye “dur ve bekle” mesajı verdiğini belirten Şimşek, bu sürecin haz erteleme becerisini güçlendirdiğini söyledi. Gün içinde susuzluk ve açlık gibi temel ihtiyaçların ertelenmesi, kişinin dürtü kontrolünü geliştirmesine katkı sağlıyor. Özellikle zorlayıcı duygular karşısında anlık tepki vermek yerine bekleme pratiği kazanmanın, psikolojik dayanıklılığı artırdığı ifade edildi.
Zorlayıcı Duygular ve Yeme Davranışı
Programda, zorlayıcı duygularla baş etme yöntemleri de ele alındı. Psikolog Şimşek, bazı bireylerin stres, kaygı ya da öfke karşısında yeme davranışına yöneldiğini belirtti. Bu durumun kimi zaman yeme bozukluklarıyla ilişkili olabileceğini ifade etti.
Oruç sürecinde ise kişi, gün içinde zorlayıcı bir duygu yaşadığında bu duyguyu yemekle bastıramadığı için alternatif baş etme yolları geliştirmek zorunda kalıyor. Bu durumun duygusal farkındalığı artırabileceği ve bireyin kendi tepkilerini gözlemlemesine fırsat sunabileceği vurgulandı.
Şimşek, “Oruç tutan kişi zorlayıcı duygu geldiğinde tüketimle değil, sabırla karşılık vermeyi öğrenebilir” diyerek bu sürecin öz denetim açısından önemine dikkat çekti.
Öfke Kontrolü ve “Oruç Başına Vurdu” Algısı
Ramazan ’ın ilk günlerinde toplumda gözlemlenen trafik ve market tartışmalarına da değinildi. “Oruç başına vurdu” söyleminin psikolojik arka planı programda detaylı biçimde ele alındı.
Şimşek’e göre öfke, doğrudan ortaya çıkan bir duygu değil; çoğu zaman başka bir düşünce ya da duygunun yansıması. Açlık fizyolojik bir etken olsa da, her öfke patlamasının nedeni yalnızca oruç değil. Kişinin zaten var olan stresle başa çıkma zorlukları, rutinin değişmesiyle daha görünür hale gelebiliyor.
Öfkenin kontrol altına alınabilmesi için şu yöntemler önerildi:
Öfke gelmeden önce farkındalık geliştirmek
Nefes egzersizleri yapmak
Yön değiştirme tekniğini kullanmak
Ortamdan kısa süreli uzaklaşmak
Tepki vermeden önce düşünceyi sorgulamak
Programda özellikle öfke ortaya çıktıktan sonra değil, yükselme aşamasında müdahale edilmesi gerektiği vurgulandı.
Psikolojik Sağlamlık ve Rutine Adaptasyon
Oruç sürecinin psikolojik sağlamlık kavramıyla ilişkisine de dikkat çekildi. Günlük rutinin değişmesi, bireyin adaptasyon kapasitesini test ediyor. Kimileri bu değişime kolay uyum sağlarken, kimileri zorlanabiliyor.
Bu noktada psikolojik sağlamlık; değişen koşullara esneklikle uyum sağlayabilme becerisi olarak tanımlandı. Oruç sürecinde yaşanan zorlanmaların bireyin kendi dayanıklılığını tanıması için fırsat oluşturabileceği ifade edildi.
Şimşek, “Oruç kişiye kendini gözlemleme imkânı verir. Hangi durumlarda zorlandığını fark edebilir” diyerek bu sürecin öz farkındalık boyutuna işaret etti.
Anda Kalma ve Duygu Yönetimi
Programda anda kalma becerisi de ele alındı. Özellikle öfke anında kişinin kendine “dur” diyebilmesi, yön değiştirme teknikleriyle mümkün olabiliyor.
Örneğin:
Odadan çıkmak
Farklı bir işle meşgul olmak
Sevilen bir kişiyle iletişime geçmek
Nefes egzersizi uygulamak
Bu tekniklerin, psikolojide “yön değiştirme” olarak adlandırıldığı ve oruç sürecinde daha bilinçli uygulanabileceği ifade edildi.
Ayrıca düşünce ve duyguların çoğu zaman saniyeler içinde değişebildiği, bu nedenle anlık yoğun duygularla kalıcı kararlar verilmemesi gerektiği vurgulandı.
Kaygı Yönetimi ve Belirsizlikle Baş Etme
Belirsizlik anksiyetesi kavramı da programın önemli başlıklarından biri oldu. Belirsizlik karşısında yoğun kaygı yaşayan bireylerin, geleceğe yönelik felaket senaryoları üretebildiği belirtildi.
Oruç sürecinde ise birey, bazı konuları iftardan sonraya erteleyerek zamana yaymayı öğreniyor. Bu erteleme, kaygının yoğunluğunu azaltabiliyor. Şimşek, kaygının çoğu zaman anlık yükseldiğini ve zaman içinde şiddetini kaybettiğini ifade etti.
Bu bağlamda orucun zaman yönetimi ve duygu erteleme pratiği kazandırabileceği, bunun da kaygı kontrolüne katkı sunabileceği dile getirildi.
Bağımlılıklar Üzerindeki Etkisi
Programda bağımlılık konusu da kapsamlı şekilde ele alındı. Oruç sürecinin özellikle kolay erişilebilir bağımlılıklar üzerinde düzenleyici bir etkisi olabileceği belirtildi.
Günlük alışkanlıkların kesintiye uğraması, bireye “aslında yapabiliyorum” deneyimi kazandırabiliyor. Bir ay boyunca kontrol sağlayabilen kişinin, bu deneyimi Ramazan sonrasında da sürdürmesi halinde olumlu sonuçlar elde edebileceği ifade edildi.
Şimşek, “Ramazan kişiye, bağımlılıkla baş edebileceğini gösteren bir prova alanı olabilir” değerlendirmesinde bulundu.
Şükür Duygusu ve Sosyal Farkındalık
Açlık ve susuzluk deneyiminin, maddi imkânsızlık nedeniyle bu durumu sürekli yaşayan bireyleri anlamaya katkı sağlayabileceği de programda ele alındı. Ancak bu etkinin kişisel farkındalık düzeyine bağlı olduğu vurgulandı.
Bazı bireyler için oruç, şükür bilincini artırırken; bazıları için yalnızca geçici bir deneyim olarak kalabiliyor. Bu noktada bireysel bilinç ve empati kapasitesinin belirleyici olduğu ifade edildi.
Toplu İftarların Aidiyet Duygusuna Katkısı
Programda aile içi ve toplu iftarların psikolojik etkilerine de değinildi. Birlikte yemek yemenin çocuklar ve yetişkinler üzerinde olumlu etkiler oluşturduğu belirtildi.
Aile büyükleriyle bir araya gelmek, kuşaklar arası bağları güçlendirmek ve ortak sofrada zaman geçirmek; aidiyet hissini artırıyor. Özellikle çocuklar için geniş aile ortamında geçirilen iftarların, güven ve bağlılık duygusunu pekiştirdiği ifade edildi.
Ramazan Bir Psikolojik Kamp mı?
Yayının son bölümünde Ramazan’ın bir psikolojik kamp olarak değerlendirilebileceği fikri ele alındı. Oruç sürecinin;
Öz denetimi güçlendirdiği
Bağımlılıklarla mücadeleye zemin hazırladığı
Duygu yönetimini geliştirdiği
Kaygı ve öfke kontrolüne katkı sunduğu
Kişisel farkındalığı artırdığı
ifade edildi.
Şimşek, Ramazan’da kazanılan olumlu alışkanlıkların sürdürülebilir olması halinde ruh sağlığı açısından kalıcı kazanımlar elde edilebileceğini belirtti.
Bir Aylık Deneyimin Kalıcı Etkileri
Program, Ramazan sonunda bireyin hangi alanlarda güçlenebileceği sorusuyla tamamlandı. Özellikle şu alanlarda gelişim sağlanabileceği vurgulandı:
Dürtü kontrolü
Duygu düzenleme
Kaygı yönetimi
Bağımlılıklarla baş etme
Öz farkındalık
Ramazan’ın yalnızca dini bir ibadet değil, aynı zamanda bireyin kendini gözlemlediği ve yeniden yapılandırdığı bir süreç olduğu ifade edildi.
Psikoloji Saati programı, her cuma saat 14.00’te Kayseri Radar ve Radyo Radar ortak canlı yayınında dinleyiciyle buluşmaya devam edecek.
Bu haber kayserim.net’ten
Kaynak: Kayserim.net · Güncelleme: 23 Şubat 2026 Pazartesi 11:48





