İçeriğe geç
Uygulama

Güvenli Yapı İçin Kritik Uyarılar

Yapı Gündemi’nde Deprem Gerçeği ve Mühendislik Sorumluluğu Masaya Yatırıldı Kayseri Radar ve Radyo Radar ortak canlı yayınında her cumartesi saat 13.00’te dinleyiciyle buluşan “Yapı Gündemi” programında bu hafta güvenli yapı inşası tüm yönleriyle ele alındı. Programın sunuculuğunu Yüksek İnşaat Mühendisi Tuğba Bozkuş üstlenirken, konuğu İnşaat Mühendisi Mustafa Özdemir oldu.

Kayserim.net · kayserim.net

· Güncellendi:

4 dk okuma

Yaklaşık 18 yıldır statik proje alanında hizmet veren Özdemir, Türkiye’deki mevcut yapı stoğunun durumu , deprem yönetmelikleri, taşıyıcı sistem seçimi, şantiye uygulamaları ve denetim mekanizmasının önemi hakkında kapsamlı değerlendirmelerde bulundu.

“Yapı Güvenliği Bir Zincirdir”

Programda ilk olarak Türkiye’deki yapı stokunun en büyük yapısal sorunu ele alındı. Mustafa Özdemir, yapı güvenliğinin tek bir etkene bağlı olmadığını vurgulayarak şu değerlendirmede bulundu:

“Yapı güvenliği bir zincirdir. Bu zincirin herhangi bir halkası zayıfsa deprem o zayıf halkayı bulur.”

Özdemir’e göre mevzuat, proje tasarımı, saha uygulaması, işçilik kalitesi, malzeme seçimi ve denetim mekanizması bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Zincirin herhangi bir halkasında yaşanan zafiyet, yapının deprem performansını doğrudan etkiliyor.

Deprem Yönetmeliklerinin Tarihsel Gelişimi

Türkiye’nin deprem yönetmelikleriyle geç tanıştığını belirten Özdemir, 1939 Erzincan Depremi sonrası başlayan çalışmaların 1959 yönetmeliğiyle sistematik hale geldiğini ifade etti. Ancak esas dönüşümün 2007 ve özellikle 2018 Deprem Yönetmeliği ile yaşandığını vurguladı.

2018 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği ile birlikte sonlu elemanlar yöntemiyle daha gelişmiş analizlerin yapılabildiğini, düzensizlik kavramlarının teknik olarak tanımlandığını ve tasarım kriterlerinin ciddi biçimde güçlendirildiğini belirtti.

Özdemir, 2023 Kahramanmaraş depremleri üzerinden yaptığı değerlendirmede, 2018 sonrası inşa edilen ve yapı denetim sistemine tabi olan binaların yıkım oranının oldukça düşük kaldığını ifade etti.

2018 Sonrası Yapılar Daha Güvenli mi?

Programda “2018 sonrası yapılan binalar daha güvenli midir?” sorusu da gündeme geldi. Özdemir, hem güncellenen deprem yönetmeliği hem de atamalı yapı denetim sisteminin devreye girmesiyle denetim mekanizmasının daha etkin hale geldiğini belirtti.

Yeni yönetmelikle birlikte:

Yumuşak kat,

Kısa kolon,

Burulma düzensizliği,

Taşıyıcı sistem süreksizliği

gibi riskli durumların ciddi biçimde sınırlandırıldığını vurguladı.

Taşıyıcı Sistem Seçimi Deprem Davranışını Belirliyor

Deprem anında yük aktarımının döşemelerden kirişlere, kirişlerden kolonlara ve temele doğru gerçekleştiğini belirten Özdemir, bu yük akışını kesecek veya aksatacak müdahalelerin yapının güvenliğini riske attığını söyledi.

Taşıyıcı sistem tasarımında:

Yeterli rijitlik,

Yeterli süneklik,

Güçlü kolon – zayıf kiriş prensibi,

Yeterli perde duvar kullanımı

gibi kriterlerin sağlanması gerektiğini ifade etti.

Ayrıca projede doğru hesaplanan bir yapının, sahada birebir uygulanmaması halinde risk oluşturacağını vurguladı. Özellikle kolon aks kaçmaları ve projeye aykırı müdahalelerin ciddi yapısal zafiyetlere yol açabileceğini belirtti.

Güvenli Bina Ne Demektir?

2018 Deprem Yönetmeliği’ne göre güvenli bina kavramının “hasarsız bina” anlamına gelmediğini belirten Özdemir, konutlarda esas hedefin “can güvenliği performans düzeyi” olduğunu söyledi.

Bu kapsamda:

Bina deprem sırasında hasar alabilir,

Ancak göçmemeli,

İçindeki insanların tahliyesine imkan tanımalıdır.

Kamu yapılarında ise performans kriterinin daha yüksek olduğunu ve kullanımın kesintiye uğramaması hedeflendiğini ifade etti.

Zemin – Temel Uyumu Hayati Öneme Sahip

Aynı yapının farklı zemin koşullarında farklı performans gösterebileceğini belirten Özdemir, zemin etkileşiminin 2018 yönetmeliğiyle birlikte daha fazla önem kazandığını dile getirdi.

Zemin özellikleri dikkate alınmadan yapılan tasarımların ciddi risk oluşturduğunu, su seviyesinin ve yeraltı suyu hareketlerinin taşıyıcı sistem üzerinde zamanla olumsuz etkiler doğurabileceğini ifade etti.

Beton ve Donatı Kalitesi Kritik Rol Oynuyor

Yapının uzun ömürlü olması için dayanıklılık ve kalite kontrolünün vazgeçilmez olduğunu belirten Özdemir, özellikle beton ve donatı kalitesine dikkat çekti.

Sahada en sık karşılaşılan uygulama hatalarının başında betona su katılması geldiğini ifade eden Özdemir, bunun betonun dayanımını düşürdüğünü ve yapı güvenliğini zayıflattığını söyledi.

Ayrıca:

Yetersiz kür uygulaması,

Kolon yerleşim hataları,

Tesisat için taşıyıcı elemanların bilinçsiz kırılması

gibi hataların da ciddi risk oluşturduğunu belirtti.

Su İzolasyonu ve Bakım İhmal Edilmemeli

Yapı güvenliğinin yalnızca inşaat sürecine bağlı olmadığını vurgulayan Özdemir, kullanım sürecindeki bakımın da büyük önem taşıdığını ifade etti.

Bodrum katlarda görülen su sızıntıları, beton içindeki donatının korozyona uğramasına ve zamanla kabuk atmalarına neden oluyor. Özellikle kolonlardaki korozyonun deprem performansını ciddi şekilde düşürdüğünü belirtti.

Tesisat kaçaklarının giderilmesi, çatı izolasyonlarının düzenli kontrolü ve su yönetiminin sağlanmasının yapının ömrünü doğrudan etkilediğini vurguladı.

Karbon Ayak İzi ve Yeni Beton Standartları

Programda karbon ayak izi konusu da gündeme geldi. Özdemir, dünya genelinde karbon salımının önemli bir bölümünün inşaat sektöründen kaynaklandığını belirtti.

2050 yılına kadar karbon salımını sıfıra indirme hedefi doğrultusunda yeni beton sınıflarının ve üretim tekniklerinin gündeme geldiğini ifade etti. Özellikle çimento üretiminde karbon salımını azaltmaya yönelik düzenlemelerin sektörü doğrudan etkileyeceğini söyledi.

Geri dönüşüm malzemelerinin daha fazla kullanılması ve çevreci üretim tekniklerinin yaygınlaşmasının kaçınılmaz olduğunu belirtti.

Denetim Mekanizması Ne Kadar Güçlü?

2011 yılında tüm Türkiye’de yaygınlaşan yapı denetim sisteminin, yapı güvenliği açısından kritik rol oynadığını ifade eden Özdemir, sayısal verilerin denetimli yapıların daha dayanıklı olduğunu gösterdiğini söyledi.

Denetim mekanizmasının zayıflatılmaması gerektiğini vurgulayan Özdemir, projede doğru tasarlanan bir yapının sahada doğru uygulanmasının ancak etkin denetimle mümkün olduğunu belirtti.

Denetimin yalnızca bir formalite değil, yapının güvenliğinin teminatı olduğunu ifade etti.

Yeni Mezun Mühendislere Mesaj

Programın son bölümünde genç mühendislere tavsiyelerde bulunan Özdemir, teknik bilgi açığının sürekli eğitimle kapatılması gerektiğini söyledi.

Seminerlere katılım, saha deneyimi, ustaların bilgi birikiminden yararlanma ve etik prensiplere bağlılık konularının önemine dikkat çekti.

“Karar yetkisi mühendistedir ancak sahadaki tecrübe hafife alınmamalıdır” diyerek mesleki gelişimin sürekliliğine vurgu yaptı.

“Mesleki Onurumuzu Korumalıyız”

Yayının sonunda mesleki dayanışmanın önemine değinen Özdemir, mühendislerin birlikte hareket etmesi gerektiğini ifade etti.

Mesleki onurun korunmasının hem yapı güvenliği hem de toplum güvenliği açısından hayati öneme sahip olduğunu belirtti.

Yapı Gündemi programı, güvenli yapı inşasının yalnızca teknik bir konu değil, aynı zamanda disiplin, denetim ve etik sorumluluk gerektiren bir süreç olduğunu bir kez daha ortaya koydu.

WhatsApp X Facebook

Bu haber kayserim.net’ten

Kaynak: Kayserim.net · Güncelleme: 23 Şubat 2026 Pazartesi 12:01

Haberin kaynağı: kayserim.net’te aç

Son haberler

Tümü
CanlıRadyo Radar 91.8
Uygulamada aç Uygulamayı indir