Ortadoğu’daki Gerilim Ekonomiyi Sarsıyor: Petrol, Altın ve Küresel Dengeler Masaya Yatırıldı

Programda özellikle İran ile İsrail ve ABD arasında artan gerilim, petrol fiyatlarındaki yükseliş, altın piyasası ve Türkiye ekonomisinin karşı karşıya olduğu riskler geniş kapsamlı değerlendirmelerle gündeme taşındı.

Programın açılışında Kayseri’de etkili olan soğuk hava koşullarına dikkat çekilirken özellikle sabah saatlerinde buzlanma ve zirai don riskinin bulunduğu ifade edildi. Meteoroloji verilerine göre gündüz sıcaklıklarının 8-10 dereceye kadar çıkabileceği ancak gece ve sabah saatlerinde sert soğukların devam edeceği vurgulandı.

İran-ABD-İsrail gerilimi küresel ekonomiyi etkiliyor

Programın ana gündemini ise İran ile ABD ve İsrail arasında yükselen gerilim oluşturdu. Halil İbrahim Öztürk, Ortadoğu’da yaşanan gelişmelerin yalnızca askeri bir kriz değil aynı zamanda dünya ekonomisini doğrudan etkileyen büyük bir jeopolitik mesele olduğunu ifade etti.

Programda paylaşılan bilgilere göre savaş ihtimali ve bölgedeki saldırılar petrol piyasasında ciddi dalgalanmalara neden oldu. Brent petrol fiyatının kısa süre içerisinde 92 dolar seviyesinden 106 dolara kadar yükseldiği belirtilirken gün içerisinde 116 dolara kadar çıktığı da ifade edildi.

Ekonomist Ömer Uzunoğlu, bu durumun dünya ekonomisi üzerinde ağır bir maliyet oluşturduğunu belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:

“Petrol fiyatlarındaki artış sadece enerji maliyetlerini değil, aynı zamanda küresel ticareti, üretimi ve gıda fiyatlarını da doğrudan etkiler. Eğer savaş uzun süre devam ederse petrol fiyatlarının 150 doların üzerine çıkması kaçınılmaz hale gelir.”

Hürmüz Boğazı küresel ticaretin merkezinde

Programda dikkat çekilen en önemli başlıklardan biri de Hürmüz Boğazı oldu. Dünya petrol ticaretinin büyük bir bölümünün bu boğazdan geçtiği hatırlatılırken bölgede yaşanan gerilimin küresel ticaret zincirini ciddi şekilde tehdit ettiği vurgulandı.

Ömer Uzunoğlu, Hürmüz Boğazı’nda ticari faaliyetlerin ciddi ölçüde aksadığını belirterek şu bilgileri paylaştı:

“Şu anda Körfez bölgesinde bekleyen 1000’in üzerinde gemi bulunuyor. Ticaret neredeyse durmuş durumda. Navlun ücretleri yüzde 700 oranında arttı. Aynı şekilde sigorta maliyetleri de ciddi şekilde yükseldi. Bu durum dünya ekonomisine ağır bir yük getirecek.”

Bu gelişmelerin yalnızca petrol piyasasını değil, aynı zamanda gıda ve tarım üretimini de etkileyebileceği ifade edildi.

Gübre üretimi ve gıda güvenliği tehlikede

Programda Körfez ülkelerinin sadece petrol üretiminde değil aynı zamanda gübre üretiminde de önemli bir rol oynadığı vurgulandı. Gübre üretiminin yaklaşık yüzde 55’inin doğalgaz kullanılarak gerçekleştirildiği belirtilirken bölgedeki üretimin aksamasının tarım sektörünü doğrudan etkileyeceği ifade edildi.

Uzunoğlu bu durumun gıda fiyatlarını artırabileceğini belirterek şunları söyledi:

“Körfez ülkelerinde üretimin aksaması gübre fiyatlarını ciddi şekilde artırabilir. Bu da dünya genelinde tarım maliyetlerini yükseltecek ve gıda fiyatlarına doğrudan yansıyacaktır.”

Altın ve petrol fiyatlarında sert yükseliş beklentisi

Programda ekonomik riskler değerlendirilirken altın piyasasına da dikkat çekildi. Uzunoğlu, küresel kriz dönemlerinde yatırımcıların güvenli liman olarak altına yöneldiğini hatırlatarak savaşın uzaması halinde altın fiyatlarında ciddi bir yükseliş yaşanabileceğini söyledi.

Uzunoğlu’na göre savaşın uzaması halinde şu senaryolar mümkün:

Brent petrol 150 doların üzerine çıkabilir

Altının ons fiyatı 6000 dolara yaklaşabilir

Bu durumun küresel enflasyonu yeniden tetikleyebileceği ve dünya ekonomisinde yeni bir kriz dalgası yaratabileceği ifade edildi.

Çin ve Rusya’nın stratejik hamleleri gündemde

Programda küresel güç dengeleri de tartışıldı. Uzunoğlu, Çin’in son yıllarda ekonomik ve stratejik hamlelerle dünya ekonomisinde daha güçlü bir konuma geldiğini belirtti.

Özellikle Afrika’da yapılan yatırımlara dikkat çeken Uzunoğlu, Çin’in altyapı projeleri, demiryolları ve liman yatırımlarıyla bölgedeki etkisini artırdığını söyledi.

Çin’in ayrıca dolar sistemine alternatif olarak yeni ticaret sistemleri geliştirdiği de ifade edildi. Uzunoğlu bu konuda şu değerlendirmeyi yaptı:

“Çin artık ticaretini dolar yerine kendi para birimiyle yapabilecek bir sistem kuruyor. Bu sistem Batı dışındaki ülkelerle ticaretin yeni bir modele dönüşmesine yol açabilir.”

Körfez ülkeleri için yeni bir dönemin başlangıcı

Programda Körfez ülkelerinin geleceği de tartışılan başlıklar arasında yer aldı. Uzunoğlu, bölgedeki siyasi dengelerin değişebileceğini ve Körfez ülkelerinde ciddi dönüşümler yaşanabileceğini ifade etti.

Özellikle savaşın ekonomik ve siyasi etkilerinin bölge ülkelerini zorlayabileceği ve mevcut yönetim yapılarını etkileyebileceği değerlendirildi.

Uzunoğlu bu konuda şu ifadeleri kullandı:

“Bu savaş sonrasında Ortadoğu’da yeni bir siyasi düzen ortaya çıkabilir. Körfez ülkeleri dahil birçok bölgede dengelerin değişmesi mümkün.”

Türkiye için ekonomik riskler artıyor

Programda Türkiye ekonomisinin karşı karşıya olduğu riskler de ayrıntılı biçimde ele alındı. Petrol fiyatlarının yükselmesinin Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler için ciddi bir maliyet oluşturacağı vurgulandı.

Uzunoğlu’nun verdiği bilgilere göre petrol fiyatlarında her 10 dolarlık artış Türkiye’nin dış ticaret açığını yaklaşık 2,6 milyar dolar artırıyor.

Bu hesaplamaya göre petrol fiyatlarındaki yükselişin Türkiye ekonomisine önemli bir yük getirebileceği ifade edildi.

Enflasyon hedefleri yeniden tartışılıyor

Programda Türkiye’nin enflasyon hedefleri de değerlendirildi. Orta Vadeli Program’da 2026 yılı için yüzde 16 ile yüzde 21 arasında bir enflasyon hedefi belirlendiği hatırlatıldı.

Ancak yılın ilk aylarında açıklanan verilerin bu hedeflere ulaşmanın zor olabileceğini gösterdiği ifade edildi. Küresel enerji fiyatlarının yükselmesi halinde enflasyonun daha da artabileceği değerlendirildi.

Türkiye için birlik ve ortak akıl çağrısı

Programın sonunda Türkiye’nin içinde bulunduğu jeopolitik ortamda birlik ve beraberliğin önemine dikkat çekildi. Uzunoğlu, siyasi tartışmaların ülkenin temel meselelerinin önüne geçmemesi gerektiğini belirtti.

Uzunoğlu şu ifadeleri kullandı:

“Bugün her zamankinden daha fazla birlik ve beraberliğe ihtiyacımız var. Türkiye bulunduğu coğrafyada güçlü kalmak zorunda. Bunun yolu da ortak akıl ve sağduyudan geçiyor.”

Program barış temennisiyle sona erdi

Ekonomi Sohbetleri programının sonunda Halil İbrahim Öztürk ve Ömer Uzunoğlu, bölgede yaşanan savaş riskinin bir an önce sona ermesi temennisinde bulundu.

Program, Türkiye’nin ekonomik ve siyasi aç