Kayseri'de Sanayi Enerji Kıskacında

Türkiye’de artan petrol fiyatları ve küresel enerji krizi, başta sanayi şehirleri olmak üzere ekonominin birçok alanında ciddi riskler yaratıyor. Enerji tüketiminde en büyük payın motorine ait olması, taşımacılık ve lojistik faaliyetlerinin ekonomik yapıdaki belirleyici rolünü bir kez daha gözler önüne serdi. Yıllık yaklaşık 30 milyon ton motorin tüketimine karşılık, benzin tüketimi 3–4 milyon ton, LPG tüketimi ise 4–5 milyon ton seviyelerinde seyrediyor.

Petrol fiyatlarındaki yükseliş yalnızca akaryakıt maliyetlerini değil; üretimden gıdaya, lojistikten perakendeye kadar geniş bir alanı doğrudan ve dolaylı olarak etkiliyor. Nakliye giderlerindeki artış, üretim maliyetlerini yukarı çekerken bu durum zincirleme şekilde tüketici fiyatlarına yansıdı.

Türkiye’nin enerji arzında önemli tedarikçilerden biri olan İran ile yürütülen ticaret de bu süreçte kritik önem taşıdı. Türkiye, İran’dan doğalgaz ve petrol ürünleri ithal ederken; karşılığında gıda, makine ve tekstil ürünleri ihraç ediyor. Olası bir enerji kesintisi ya da fiyat artışı, sanayi üretiminde aksamalara yol açabilecek potansiyele sahip.

Öte yandan Türkiye’nin 2 Mayıs 2024 itibarıyla İsrail ile ticareti resmi olarak durdurmasına rağmen, uluslararası kaynaklarda ticaretin dolaylı yollarla sürdüğüne yönelik iddialar gündemdeki yerini korurken, Türkiye İstatistik Kurumu verilerinde İsrail’e yönelik doğrudan ticaret görünmüyor.

Kayseri Sanayisi Doğrudan Etkileniyor

Güçlü sanayi altyapısıyla öne çıkan Kayseri, enerji fiyatlarındaki dalgalanmalardan en hızlı etkilenen şehirler arasında yer alıyor. Mobilya, tekstil, plastik, metal ve makine sektörlerinin yoğun olduğu şehirde, artan enerji maliyetleri üretim süreçlerini zorlaştırırken ihracat performansını da baskıladı.

Kayseri OSB Başkanı Mehmet Yalçın, özellikle Orta Doğu’da yaşanan gerilimler ve Hürmüz Boğazı’ndaki risklerin petrol fiyatlarını artırdığını belirterek, “bu durumun hammaddeye erişimi zorlaştırdığını ve maliyetleri yükselttiğini enerji akışında yaşanabilecek olası kesintilerin üretim ve ihracat rakamlarına doğrudan yansır” dedi.

Mobilya Sektöründe Kritik Süreç

Kayseri ekonomisinin lokomotiflerinden olan mobilya sektörü, enerji krizinden en kırılgan şekilde etkilenen alanların başında geliyor. Üretimde kullanılan MDF, sünger ve plastik gibi hammaddelerin büyük ölçüde petrol türevlerine bağlı olması, sektördeki baskıyı artırırken,

Mobilya üreticisi Sedat Böyük, artan maliyetlere rağmen fiyatları henüz tam yansıtamadıklarını belirterek, “Kaçınılmaz farkların arefesindeyiz” dedi. Tedarikçilerden gelen zam sinyallerine rağmen piyasadaki durgunluk nedeniyle temkinli hareket ettiklerini ifade eden Böyük, özellikle Orta Doğu pazarındaki daralmanın ihracatı olumsuz etkilediğini dile getirdi.

Tekstil ve diğer sektörlerde risk büyüyor

Enerji ve işçilik maliyetlerine duyarlı olan tekstil sektörü de küresel rekabet baskısı altında zor bir süreçten geçerek, Artan maliyetler, siparişlerin farklı ülkelere kaymasına neden olurken bu durum atölye kapanmaları ve işsizlik riskini beraberinde getiriyor.

Plastik ve kimya sanayi ise doğrudan petrol türevlerine bağlı olduğu için krizden en hızlı etkilenen sektörler arasında yer aldı. Hammadde fiyatlarındaki artış bazı üretim kalemlerini sürdürülemez hale getirirken, metal ve makine sektörlerinde ise görece daha yavaş ancak hissedilir bir daralma yaşanıyor.

Kayseri’nin iç bölgede yer alması nedeniyle lojistik maliyetleri şehir ekonomisi için kritik önemde. Mazot fiyatlarındaki artış, taşıma giderlerini yükselterek tüm sektörlere zam olarak yansıdı. Bu süreç; üretimin azalması, iş gücü kaybı, işsizlik artışı ve genel ekonomik durgunluk gibi sonuçları beraberinde getirdi.

OSB Başkanı Mehmet Yalçın, “hürmüz dünya ekonomisine büyük katkısı var hürmüz boğazın dan yakıt tankerlerinin geçmemesinden dolayı hammeddeye zam geliyor buda bize ister istemez yansıyor.” Dedi. petrol türevi hammaddelerde yaşanan tedarik sorunlarının üretimi doğrudan tehdit ettiğini belirterek Cari açık fazla veren bir şehir olarak buna etkisini belirten Yalçın, petrol LNG ve doğalgaz akışında sorun olursa üretim ve ihraac etmede sayımız düşer. “Temenni ediyoruz böyle bir şey yaşanmaz” diyerek sözlerini tamamladı.

Çözüm arayışı: güneş enerjisi

Enerji krizine karşı alternatif çözümler arasında yenilenebilir enerji yatırımları öne çıktı. Özellikle güneş enerjisi, Kayseri’nin yüksek güneşlenme süresi sayesinde önemli bir avantaj sunuyor.

Güneş enerjisi alanında faaliyet gösteren sektör temsilcisi Burak Sönmez, küresel krizlerin enerji maliyetlerini artırdığını belirterek, “güneş enerjisinin dışa bağımlılığı azaltmada önemli rol oynuyor.”dedi. Sönmez, bu yatırımların hem maliyetleri düşürdüğünü hem de sürdürülebilir üretime katkı sağladığını vurguladı.

Ancak uzmanlara göre güneş enerjisi sistemleri tek başına çözüm değil. Elektrik maliyetlerinde avantaj sağlasa da lojistik, taşımacılık ve petrol türevli hammaddelere bağlı üretim süreçleri bu sistemlerden doğrudan etkilenmesede yenilenebilir enerji yatırımları, krizi tamamen ortadan kaldırmaktan ziyade etkilerini azaltan bir “tampon” görevi görüyor.

Sanayi şehirleri için kritik dönem

Enerji krizinin etkileri kısa vadede akaryakıt fiyatlarında hissedilirken, orta vadede gıda ve temel tüketim ürünlerine, uzun vadede ise sanayi üretimi ve istihdama yansıyor. Üretim odaklı bir şehir olan Kayseri için bu süreç, ekonomik bir sorunun ötesinde doğrudan bir yaşam krizine dönüşme riski taşırken

Uzmanlar, enerji arz güvenliğinin sağlanması ve alternatif kaynak yatırımlarının artırılmasının, önümüzdeki dönemde ekonomik istikrar açısından hayati önem taşıdığına dikkat çekti.