Portakal karşılığı kurulan fabrika: Sümerbank Kayseri Bez Fabrikası

Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında 15 yıl gibi kısa bir sürede kurduğu çok sayıda fabrika, kurum ve kuruluşlarla ülkemizin hızla büyümesini sağlamıştı.

Atatürk 1933'te hazırlattığı Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nı uygulamak için Sümerbank'ı kurdu. Sümerbank'ın Kayseri Bez ve Nazilli Basma fabrikalarını kurmak için 1934'te Sovyetler Birliği'nden 8 milyon ABD Doları kredi alındı. 1934'te Sovyetler'den alınan o kredi, faizsiz ve 20 yılda geri ödemeliydi. Üstelik anlaşmaya göre Türkiye bu krediyi mal karşılığı da ödeyebilecekti.

Mustafa Kemal Atatürk’ün talimatıyla İtalya’dan getirilen portakallar, Mersin Antalya ve Ege’nin bazı bölgelerinde aşılandı. Kayseri Sümerbank Tekstil Fabrikası, Nazilli Basma fabrikası, İskenderun Demir Çelik fabrikası, Şişecam fabrikası, Aliağa rafinerisi ve daha birçok fabrika Sovyetler Birliği’nden alınan kredi ile yapılırken ödemesi portakalla yapıldı.

SÜMERBANK KAYSERİ BEZ FABRİKASI’NIN TARİHÇESİ

Kayseri'de 1932-1999 yılları arasında faaliyet göstermiş sanayi tesisidir. Temeli dönemin Başbakanı İsmet İnönü tarafından 20 Mayıs 1934'te atıldı. İnşası 16,5 ayda tamamlandı. Açılışı, 16 Eylül 1935'te Ekonomi Bakanı Celal Bayar tarafından yapıldı. Halk tipi, ucuz pamuklu kumaş ve iplik üretmek için kurulmuştur; Türkiye'de sanayileşme hareketini başlatan ve devlet tarafından yapılmış ilk tesistir. Üretime 1999 yılına kadar devam etti. Tesis, 2012 yılında Abdullah Gül Üniversitesi’ne tahsis edildi ve restore edildi. Günümüzde Abdullah Gül Üniversitesi eğitim kampüsü olarak kullanılmaktadır.