BÜYÜYEN EKONOMİ, DARALAN BÜTÇELER
Değerli okurlar merhaba, Bir ülkede adalet sadece mahkeme salonlarında aranıyorsa, orada büyük bir eksiklik vardır. Çünkü belki de en çok ihtiyacımız...
Kayserim.net · kayserim.net
· Güncellendi:
Değerli okurlar merhaba, Bir ülkede adalet sadece mahkeme salonlarında aranıyorsa, orada büyük bir eksiklik vardır. Çünkü belki de en çok ihtiyacımız olan adalet sosyal adalettir; adalet en çokta pazarda, mutfakta, okulda, iş yerinde, kira sözleşmesinde, maaş bordrosunda ve hatta bir çocuğun beslenme çantasında hissedilmelidir. Bugün toplumun çok geniş bir kesimi aynı duyguda birleşiyor: “Çalışıyoruz ama yetmiyor.” Asıl tehlikeli olan ise bunun artık geçici bir ekonomik dalgalanma olmaktan çıkıp kalıcı bir yaşam standardına dönüşmeye başlamasıdır. TÜİK verileri yıllık enflasyonda gerilemeye işaret etse de vatandaşın hissettiği enflasyon bambaşka bir yerde duruyor. Çünkü insanlar ekonomik tablolarla değil; market raflarıyla, faturalarla, kiralarla ve ay sonunu getirme mücadelesiyle yaşıyor. Bugün birçok temel ihtiyaç kalemindeki fiyat artışı toplumun hissettiği seviyede çok daha ağır yaşanıyor. Gıda, barınma, ulaşım, enerji ve eğitim giderleri milyonlarca insan için her geçen gün daha büyük bir yük haline geliyor. Bu nedenle artık mesele yalnızca rakamsal enflasyon değil; yaşam maliyetidir. Bir emekli maaşıyla temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyor. Asgari ücretli daha ayın ortasında yeniden hesap yapmak zorunda kalıyor. Orta gelirli vatandaş ise yıllardır koruyabildiği yaşam standardını kaybetmeye başlıyor. Eskiden yoksulluk daha çok işsizliğin sonucu olarak görülürdü. Bugün ise çalışan insanlar da yoksullaşıyor. Toplumsal kırılmanın en büyük nedeni de tam olarak burada başlıyor. Çünkü sosyal adalet yalnızca insanların aynı haklara sahip olması değildir; insanların insanca yaşayabilecek şartlara ulaşabilmesidir. Bir toplumda çalışan insanlar temel ihtiyaçlarını karşılayamaz hale geliyorsa, orada ekonomik büyüme rakamlarının toplumdaki karşılığı zayıflamaya başlar. İnsanlar artık sadece “Ne kadar kazanıyorum?” sorusunu sormuyor. “Bu gelirle nasıl yaşayacağım?” sorusunu soruyor. Tam da bu nedenle asgari ücret konusu yalnızca bir maaş tartışması değildir. Bu mesele, milyonlarca insanın yaşamını sürdürebilme meselesidir. Yıl başında belirlenen ücretler, yüksek enflasyon karşısında birkaç ay içinde ciddi şekilde eriyor. Özellikle kira ve temel tüketim harcamalarındaki hızlı artış düşünüldüğünde, sabit gelirli vatandaşı n alım gücü her geçen ay biraz daha düşüyor. Bu nedenle asgari ücretliye ara zam talebi ekonomik olduğu kadar sosyal adalet açısından da önemli bir ihtiyaç haline geliyor. Çünkü emeğiyle geçinen insanların yaşam standartlarının korunması, yalnızca bireysel refah değil; toplumsal huzur açısından da kritik önemdedir. Geliri eriyen bir toplumda tüketim zayıflar, borçluluk artar, umutsuzluk büyür. Elbette tek başına maaş artışı bütün sorunları çözmez. Kalıcı çözüm; enflasyonu düşüren, üretimi artıran ve gelir dağılımını dengeleyen güçlü ekonomik politikalardır. Ancak yüksek enflasyon ortamında ücretlerin uzun süre sabit bırakılması da milyonlarca insanın hayat şartlarını daha ağır hale getirir.
Burada gözden kaçırılmaması gereken önemli bir gerçek daha var: Üretim artmadan kalıcı ekonomik rahatlama sağlamak mümkün değildir. Ancak bugün üretici de ciddi bir maliyet baskısı altında ayakta kalmaya çalışıyor. Sanayicinin enerji gideri yükseliyor, çiftçinin mazot ve gübre maliyeti artıyor, küçük işletmeler finansmana erişmekte zorlanıyor. Yüksek kredi maliyetleri, artan kira giderleri ve ağır vergi yükü üretimin önündeki en büyük engellerden biri haline geliyor. Bu nedenle üretimin artması için yalnızca “daha fazla üretelim” çağrısı yeterli değildir. Öncelikle üreticinin üzerindeki maliyet yükünün azaltılması gerekir. Devletin burada üstlenmesi gereken rol son derece önemlidir.
Enerji maliyetlerini azaltacak destek mekanizmaları güçlendirilmeli, üreticiye uygun faizli kredi imkanları sunulmalıdır. Tarımda mazot, gübre ve sulama destekleri artırılmalı; sanayicinin ham maddeye erişimi kolaylaştırılmalıdır. Küçük ve orta ölçekli işletmelerin üzerindeki vergi ve finansman baskısı hafifletilmeden üretimin güçlenmesi kolay değildir. Çünkü bugün birçok işletme büyümeyi değil, ayakta kalmayı hedefliyor. Üretimin güçlenmesi yalnızca ekonomik büyüme anlamına gelmez; aynı zamanda daha fazla istihdam, daha dengeli fiyatlar ve daha güçlü bir sosyal yapı anlamına gelir. Bugün gençlerin önemli bir kısmı gelecek planı kurmakta zorlanıyor. Ev sahibi olmak artık bir hedef değil, uzak bir hayal gibi görülüyor. Üniversite mezunları verdikleri emeğin karşılığını alamadığını düşünüyor. Küçük esnaf ayakta kalma mücadelesi verirken, üretici artan maliyetlerin altında eziliyor. Toplumun en büyük yorgunluklarından biri de tam burada ortaya çıkıyor: İnsanlar artık ekonomik yükün adil paylaşılmadığını düşünüyor. Çünkü sosyal adalet duygusu zedelendiğinde, toplumdaki güven hissi de zayıflar.
Bir ülkede insanlar:
“Geçim yükü neden sürekli dar gelirlinin omzunda?” “Çalışmak neden eskisi kadar hayatı iyileştirmiyor?” “Gençler neden geleceklerini başka ülkelerde arıyor?” sorularını daha sık sormaya başladıysa, mesele yalnızca ekonomi değildir. Bu aynı zamanda toplumsal denge meselesidir. Oysa güçlü devlet sadece büyük projeler yapan değil; vatandaşına öngörülebilir ve insanca bir yaşam sunabilen devlettir. İnsanların yarın kaygısıyla değil, gelecek umuduyla yaşayabildiği bir düzen kurabilmektir.
Peki çözüm ne? Öncelikle ekonomik veriler ile vatandaşın gerçek hayatı arasındaki mesafe kapanmalıdır. Sokaktaki hissiyatı yok sayan hiçbir ekonomik söylem toplumda karşılık bulamaz. Üretim odaklı ekonomi yeniden güçlendirilmelidir. Sadece tüketime ve borçlanmaya dayalı büyüme modeli sürdürülebilir değildir. Tarım , sanayi , teknoloji ve katma değerli üretim uzun vadeli politikalarla desteklenmelidir. Vergi sisteminde sosyal denge gözetilmeli, dar gelirlinin üzerindeki dolaylı vergi yükü hafifletilmelidir. Gençlerin ülkede kalmak istemesi için yalnızca maaş artışı değil; fırsat eşitliği, liyakat, kaliteli eğitim ve yaşam güvencesi de sağlanmalıdır. Ve belki de en önemlisi şu: Toplumun yaşadığı gerçeklik küçümsenmemelidir. Çünkü vatandaş bazen cebindeki eksilen paradan çok, sesinin duyulmadığını hissettiğinde yorulur. Bugün Türkiye’nin ihtiyacı olan şey sadece ekonomik toparlanma değildir. Aynı zamanda yeniden sosyal dengeyi ve toplumsal güveni güçlendirecek bir anlayıştır. Çünkü sosyal adaletin zayıfladığı yerde refah kalıcı olmaz. Refahın olmadığı yerde ise toplumsal huzur uzun süre ayakta kalamaz. Bir ülke ancak vatandaşına şunu hissettirebildiğinde güçlenir: “Bu düzende çalışırsam yaşamımı sürdürebilir, geleceğe umutla bakabilirim.” İşte gerçek kalkınma tam da burada başlar.
Hepinize umut dolu bir ülke ve mutlu yarınlar diliyorum.
Süheyla Gökçek
SMMM/ Bağımsız Denetçi
Bu haber kayserim.net’ten
Kaynak: Kayserim.net · Güncelleme: 1 Haziran 2026 Pazartesi 17:00





