23 Bin Tabletin Gizemi: Dünya Bilim İnsanları Kayseri’de!

Anadolu coğrafyasında yazılı tarihin başlangıcı kabul edilen Kültepe Kaniş-Karum, Kültür ve Turizm Bakanlığı öncülüğünde ve Kayseri Büyükşehir Belediyesi’nin sunduğu imkanlar dahilinde 78’inci kazı sezonu geride kalıyor. Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu’nun yönetiminde devam eden bilimsel araştırmalar bölgenin kadim geçmişine ışık tutarken, Asya, Avrupa ve Orta Doğu’dan gelen uzman kişilerin ortak paydası haline gelen kazı alanı , uluslararası noktada önemli bir yer edinmiş durumda.

Kayseri Büyükşehir Belediyesi Başkanı Dr. Memduh Büyükkılıç’ın destekleri ile yürütülen çalışmalar doğrultusunda, Kültepe sadece bilimsel bir araştırma yeri değil, aynı zamanda uluslararası alanda da ilgiyle karşılanan bir kültür turizm merkezi olması hedefleniyor.

Erciyes Dağı’ndan, Mezopotamya ve Anadolu arasındaki ticaret güzergahlarının ortak noktasında bulunan Kültepe, yaklaşık 6 bin yıllık bir geçmişe sahip MÖ 2000 ve 1650 tarihleri arasında uluslararası pazarın merkezi olan bu kent, Kuzey Mezopotamya’dan gelen Asurlu tüccarların kurduğu kolonilerin idare merkeziydi.

Anadolu’da insanın yazı ile ilk karşılaşması bu ticari ilişkilerin sayesinde gerçekleşti. Asurlu tüccarların kilden yaptığı tabletler ve üzerlerine çivi yazısı ile kazıdığı hukuki metinler, borç senetleri, ticari anlaşmalar ve ilk yazılı belgeler. Bugüne kadar toprağın altından çıkarılan ve sayısı 23 bini geçen kil tablet koleksiyonu, dünyanın en büyük yazılı arşivlerinden bir tanesi niteliğinde. Kültepe Kaniş-Karum tarihi sebebiyle 2015 yılında UNESCO Dünya Belleği Kütüğü’ne dahil edilerek “ Anadolu’nun belleği” unvanını aldı.

Kültepe Kaniş- Karum iki ana bölümden oluşuyor:

Kaniş Höyüğü ortalama 21 metre yüksekliğe sahipliği ile bu alanda idari merkezler, saray kompleksleri ve kutsal tapınaklar bulunuyor. Höyükte , Geç Kalkolitik Çağ’dan başlayarak Orta Çağ zamanına kadar uzanan 18 farklı yerleşim tabakası bulunuyor.

Karum’da ise Asurlu tüccarların ve yerel halkın birlikte yaşadığı, ticari hayatın merkezi konumundadır. Burada bulunan tabletler dönemin sosyal hayatını, aile hukukunu, kadın hukukunu ve iktisadi sistemi detaylarına kadar belgeler sayesinde günümüze kadar getiriyor.

Kazılarda mimari kalıntıların yanı sıra binlerce yıl öncesinin sosyo-ekonomik yapısına kadar bilgi sahibi olabiliyoruz. Çıkan bilgilere ve bulgulara göre o dönemde gelişmiş hayvancılık kültürünün olduğuna, kervan ticaretlerine ve eşeklerin taşıma aracı olarak kullanıldığına dair birçok bilgi yer bulunuyor.

Yetiştirilen koyunların yün üretiminde kullanıldığı ayrıca dinsel törenlerde kullandıkları antilop, kartal, aslan ve keklik gibi seramik ritonlar dönemin inançlarını da gözler önüne seriyor.

Kültepe Kaniş-Karum’da dünyanın dört bir yanından gelen uzmanlar aynı saha alanında. 78. Yıl kazılarında, uluslararası bir iş birliği yapılıyor. Türkiye’de Ankara, Hatay, Adana ve Bitlis gibi şehirlerinden Kayseri’ye gelen uzman arkeologların yanı sıra dünya genelinden de İtalya, Güney Kore gibi ülkelerden katılan uzmanlar aktif görev yaparken, Fransa bölgesinden de dil bilimci ve epigrafist çıkarılan eserlerin, çivi yazılı kil tabletlerin tercüme edilmesi ve çözülmesi aşamasında aktif rol oynuyor.

Güney Kore Cumhuriyeti Kültürel Mirası Koruma Enstitüsü bünyesinde görev yapan Daeyeong, 2024 senesinden bu yan süren çalışmaları memnuniyetini dile getirerek şu sözlerle anlattı:

"Türkiye ve Güney Kore, 2024 yılından bu yana arazi çalışmalarını iş birliği içinde yürütüyor. Kendi düşüncelerime göre Kültepe'den çok etkilendim. Çok fazla buluntu çıkıyor. Eserler ortaya çıktıkça daha da heyecanlanıyoruz. Çok eski dönemlere ait buluntuları buldukça kazı yapma isteğimiz daha da artıyor. Türkiye ile birlikte çalıştığımız için çok mutluyuz. İki ülke eskiden beri kardeş ülke olarak anılıyor. Bu nedenle buraya gelip diğer çalışanlarla birlikte çalışmaktan mutluluk duyuyoruz." ifadelerini kullandı.

İtalyan Bilim İnsanı: "Kültepe'de Çalışmak Büyük Bir Onur"

Milano Üniversitesi Arkeoloğu Michael Campeggi ise Kültepe'de görev almanın bilim insanları için çok özel bir anlam taşıdığını belirterek şu değerlendirmelerde bulundu:

"Milano Üniversitesinden geliyorum. 2019 yılından bu yana bir proje kapsamında Kültepe'de çalışmaktan büyük memnuniyet duyuyorum. Ankara Üniversitesi ile Milano Üniversitesi'nin iş birliği çerçevesinde çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Kültepe Kaniş'te kazı yapmak çok önemli bir fırsat. 'Aşağı Şehir' olarak adlandırılan alanda çalışıyoruz. Burası, Anadolu ile Mezopotamya arasındaki ilişkileri anlamamız açısından son derece önemli bir yer. 1948 yılından 2005 yılında vefat edene kadar Kültepe'de 57 yıl boyunca aralıksız kazı çalışmalarını yürüten Prof. Dr. Tahsin Özgüç'ün kazı alanında çalışmak benim için büyük bir onur ve mutluluk” diye konuştu.

Kazı alanından çıkan mirasın korunması, saklanması ve halka sunulması amacıyla Kayseri Büyükşehir Belediyesi tarafından projeler yürütülüyor. Bu projeler kapsamında, Dünyanın sayılı kayadan oyma müzeleri arasında olmak için hazırlanan Kültepe Müzesi’nin yapımının sürdüğünü, 14 evden oluşması planlanan projenin, Asurlu Tüccarlar Sokağı ile Kültepe Ziyaretçi Merkezi projeleri bölgenin tarihi dokusunu ziyaretçilerle buluşturacak önemli yatırımlar arasında yer alıyor.

Böylelikle bölgenin uluslararası arkeoloji dünyasında hak ettiği yeri alması ve önde gelen turizm merkezlerinden birisi olması amaçlanıyor.